W Otwocku trwa renowacja i budowa bazarku potocznie wołany „ten z czerwonymi dachami”.
Aby oddać hołd tradycji tego miejsca budowlańcy postanowili na dachu położyć czerwoną membranę dachową, która pasie się już tam od kilku miesięcy. Zaczynam się zastanawiać czy to może jest pokrycie docelowe.
Obserwacja stała się inspiracją do, krótkiego tekstu o trwałości membran dachowych. Jest to tekst z mojego ulubionego cyklu: „Nie znam się, ale się wypowiem”.
Krótkie wprowadzenie w problem
Przyjmuje się, że nasze słoneczko ma temperaturę ok. 5800 K. Zgodnie z Prawem Plancka ciało doskonale czarne o takiej temperaturze emituje dość sporą dawkę promieniowania wykraczającego poza widmo widzialne po stronie krótszych fal – tj. promieniowanie UV l- potocznie „światło czarne”. Oczywiście ilość tego promieniowania, która do nas dociera jest ograniczona znacznie przez atmosferę (UV-C i większość UV-B).
(Grafika pobrana z: https://www.tec-science.com)
Membrany dachowe jako wyrób z tworzyw sztucznych niestety podlegają degradacji w skutek odziaływania UV.
Łańcuchy polimerowe s zrywają, wolne rodniki wiążą z tlenem, wysoka temperatura na dachu podsyca tą reakcję a parametry membrany lecą na łeb na szyję. Pominę dalszy opis tych zjawisk bo to czarna magia.
Aby zniwelować ten efekt producenci muszą dodać do membrany warstw absorbujących, przeciwutleniaczy, stabilizatorów (HALS) – które okresowo mają hamować te procesy.
Odsyłam do filmu na kanale Dachologia Michała Blicharczyka, który próbuje opisać ten problem oraz przedstawia opinię o tym, że membrany niezależnie od tego co napiszę producent o stabilizacji UV powinny być kryte możliwie szybko – stabilizatory UV pełnią funkcję ochroną zapewniająca trwałość w miejscach prześwietleń dachu przez jej okres eksploatacji (drobne „nieszczelności świetlne”)
LINK do filmu https://www.youtube.com/watch?v=a_3Bs3F-kkE
Formalne biadolenie – norma
To co chciałem wnieść do dyskusji to rzut okiem od strony formalnej zagadnienia – co na to normy?
Producenci membran przekazują informację, że ich produkt może być nieosłonięty przez okres 1, 3, 4 miesiące. Ale trochę nie wiadomo jako to ma wpływ na ich produkt i czy chodzi o 3 miesiące na północnej półkuli czy na południu, w zimę czy w lato, w jakim usytuowaniu? Inżynier budownictwa jest niestety zobowiązany opierać się na sztywnych papierach a nie obietnicach handlowych producenta.
Podstawową normą zharmonizowaną wg, które deklarowane są membrany to:
EN 13859-1:2010 Elastyczne wyroby wodochronne – Definicje i właściwości wyrobów podkładowych – Część 1: Wyroby podkładowe pod nieciągłe pokrycia dachowe
W wskazanej normie wykonuje się między innymi badania membran dachowych na:
- Odporność na przesiąkanie wody w trzech klasach W1, W2, W3
- Wytrzymałość na rozciąganie w kierunku podłużny
- Wytrzymałość na rozciąganie w kierunku poprzecznym
- Wydłużenie
- Giętkość w obniżonej temperaturze
- Rozdzieranie gwoździem
- Reakcje na ogień
- Odporność na przenikanie powietrza
- Dyfuzja pary wodnej
- Stabilność wymiarowa po wykonaniu sztucznego starzenia wg poniższego opisu ponownie badanie się membranę na rozciąganie i szczelność po odziaływaniu UV i okresie podwyższonej temperatury (najpierw są rozrywane łańcuchy, a kolejno po zacienieniu membrany jest temperatura pod pokryciem wspiera utlenianie)
Pomimo stabilizatorów wytrzymałość mechaniczna membrany o ileś procent spadła ale zachowała tą samą klasę szczelności. Czy spadek jest istotny? Jaki jest odpowiednich 336 h odziaływania UV podczas badania na to co w realu ? – nie wiem
W każdym razie są to jedyne właściwości użytkowe, które może zadeklarować wg normy biorąc odpowiedzialność za te parametry.
Deklaracja (spadek wytrzymałości o ok. 15% po 336 h naświetlania + grzanie)
(https://ivt.pl/wp-content/uploads/2025/11/IVT_DWU_10_00_ASTRUM_RED.pdf)
Zobaczmy jak wygląda zakres ETA sporządzone w oparciu o EAD (membrana DELTA-XX PLUS® H)
https://www.dibt.de/pdf_storage/2023/ETA-20!0405(8.04.02-12!22)e.pdf
Tutaj widzimy, że w standardowym starzeniu 336h naświetlania mamy ok. 3-4% spadek parametrów membrany a po 5000h naświetlania parametr dalej nie spada.
W tym dokumencie producent nie podał czasu ekspozycji otwartej.
Ale np. już w tej ocenie producent o to zadbał aby się to pojawiło (LINK):
The membranes are intended for use as underlays, which are to be used under roof covering of roofs with roof pitch
from 10° to 90°.
The membranes are intended to be used and exposed to weathering (UV) for a defined extended period, up to 3 months.
The provisions made in this European Technical Assessment are based on an assumed intended working life of the roof
underlay of 10 years.
Możliwe różnice między deklarowaniem wg normy a wg dedykowanej procedury wg EAD/ETA:
| Właściwość | EN 13859-1 (DoP wg normy) | EAD / ETA |
|---|---|---|
| Dokument odniesienia | Norma zharmonizowana EN 13859-1 | Europejski Dokument Oceny (EAD) + Europejska Ocena Techniczna (ETA) |
| Założenie normy | Membrana będzie przykryta pokryciem dachowym | Membrana może być oceniana również pod kątem długotrwałej ekspozycji |
| Wodoszczelność | W1, W2 lub W3 | W1, W2, W3 oraz możliwość deklaracji zwiększonej odporności na ciśnienie wody |
| Badanie starzeniowe | 336 h UV + 90 dni w 70°C | 336 h UV + 90 dni w 70°C oraz dodatkowo 5000 h UV + 90 dni w 70°C (jeżeli dotyczy) |
| Wytrzymałość po starzeniu | Badana po 336 h UV | Może być badana również po 5000 h UV |
| Wydłużenie po starzeniu | Tak | Tak (również po 5000 h UV, jeśli oceniane) |
| Długotrwałe starzenie cieplne | Nie | 64 tygodnie (448 dni) w 70°C przy przepływie powietrza 5 ±2 m/s |
| Szczelność po długotrwałym starzeniu cieplnym | Nie badana | Tak (np. nadal W1) |
| Szczelność wokół gwoździ i wkrętów | Nie | Tak |
| Odporność na grad | Nie | Tak |
| Odporność na ogień zewnętrzny dachu | Nie | Tak |
| Emisyjność | Nie | Może być oceniana |
| Maksymalny okres ekspozycji na warunki atmosferyczne | Norma tego nie ocenia | Możliwość deklaracji 3, 6, 12 lub 24 miesięcy (jeżeli producent to przebadał) |
| Trwałość użytkowa | Brak kategorii | Możliwość deklaracji wyższej kategorii trwałości |
Wniosek
Instytucja badawcze wskazują na możliwość zadeklarowania trwałości parametrów membrany wg ETA/EAD ostrożnie na 10-25 lat.
Intencją jest jednak aby ten dach wytrzymał jak najdłużej – na co mi gwarancja pokrycia na 30 lat jak membrana zacznie już mocno tracić po 10 latach. Warto rozważyć jednak inwestowanie w dobre materiały i membran dosyć szybko nawet jak producent pozwala na dłużej.
Tekst nie wynika z mojego doświadczenia bo nie jestem dekarzem i nie mam przyjemności wykonywać remontu dachów po 15-25 latach użytkowania. Tutaj chętnie bym usłyszał głos bardziej doświadczonych w serwisie.
Mam okazyjną przyjemność robić przeglądy okresowe budynków gdzie niepoprawnie okryte membrany sypią się w rękach a administratorzy zgrzytają zębami jak po 15 latach użytkowania budynku patrzą na ofertę remontu dachu – ale to nie jest częste.
Pokrycie, pokryciu nierówne. Co innego pokrycie pełne z blachy na rąbek w kolorze ciemnym, co innego w jasnym. Co innego Pokrycie ze szczelnej blachy a co innego dachówka ceramiczna gdzie jest pełno „prześwietlin”. Co innego pokrycie ściany z płyt pełnych a deskowania ażurowego. Co innego membrana 100 g/m2 wystawiona na 3 miesiące a co innego 250 g/m3 wystawiona na światło na tydzień.
Na pewno w dyskusji pojawią się skrajne opinie 🙂
-Aaaaaaaa kiedyś nie było membran i dachy ze słomy stoją 500 lat.
-Aaaaaaaa membrana to badziewie – tylko papa.
-Eeeeeeee te Eurokołchozowe wymagania…..